Hop is een van de belangrijkste smaakmakers in bier. Het zijn de gedroogde hopkegels van de hopplant, vol harsen en oliën die tijdens het brouwen oplossen in je wort. Die stoffen zorgen voor bitterheid die het zoete van mout in balans brengt, maar ook voor aroma’s zoals citrus, tropisch fruit, dennen, kruidig of bloemig.
Hop draagt daarnaast bij aan de houdbaarheid en geeft bieren vaak een frissere indruk. Hoe je hop proeft hangt sterk af van het moment van toevoegen. Vroege giften leveren vooral bitterheid, terwijl late giften juist geur en smaak versterken. Gebruik je whirlpoolhop of dryhop, dan haal je veel aroma uit dezelfde hopsoort. Voeg je hop toe tijdens de vergisting, dan kan het hopkarakter nog extra levendig worden.
Door hopsoort, hoeveelheid en timing slim te kiezen stuur je jouw bier precies richting de gewenste stijl. Kies pellets of bloemen en bewaar ze koud en zuurstofarm voor versheid.
Hop kun je op verschillende momenten inzetten en met verschillende doelen. De termen bitterhop, aromahop en dryhop gaan vooral over het effect dat je wilt bereiken en wanneer je de hop toevoegt tijdens het brouwproces en de vergisting.
Bitterhop is de hopgift die je vooral gebruikt om bitterheid op te bouwen. Je voegt bitterhop meestal vroeg in het koken toe, zodat alfazuren voldoende tijd krijgen om omgezet te worden naar bitterheidsstoffen. Het aroma van hop is op dit moment minder belangrijk, omdat veel vluchtige geurstoffen tijdens het koken vervliegen. Bitterhop kiezen doe je daarom vaak op basis van alfa zuur, gewenste bitterheidsbeleving en hoe schoon of scherp de bitterheid overkomt.
Aromahop gebruik je vooral voor geur en smaak. Deze hop gaat doorgaans laat in het koken, in de whirlpool of als hopstand, zodat meer aromatische oliën behouden blijven. Aromahop draait minder om maximale bitterheid en meer om karakter, zoals citrus, tropisch, kruidig of harsig. Het totaal olie en de verdeling van oliën zijn daarom vaak interessanter dan alleen het alfa percentage.
Dryhop is hop toevoegen tijdens of na de vergisting, zonder dat je de hop meekookt. Het doel is een intens hoparoma met weinig extra bitterheid. Dryhop kan tijdens actieve vergisting een ander aromaprofiel geven dan na vergisting, omdat gist bepaalde hopcomponenten kan omzetten. Let bij dryhop extra op versheid en opslag van hop, en voorkom zuurstofinslag bij het toevoegen en verwijderen van hop, omdat zuurstof hoparoma snel kan aantasten.
Hieronder vind je een overzicht van hopsoorten, ingedeeld op type. Klik op een hopsoort om direct naar de uitgebreide uitleg te gaan. Bitterhop is gericht op bitterheid, aromahop draait vooral om geur en smaak, en dual purpose hop kan beide rollen goed invullen.
Op een hopverpakking staan veel meer waardes dan alleen alfa zuur. Die waardes helpen je voorspellen hoeveel bitterheid je krijgt, hoe intens het aroma kan worden en hoe het hopkarakter zich gedraagt tijdens koken, whirlpool en vergisting. Als je ze leert lezen, kun je gerichter hop kiezen, je hopgiften beter plannen en je recept consistenter maken.
Alfa zuur is de basis voor bitterheid. Een hoger percentage levert, bij gelijke hoeveelheid en kooktijd, meer bitterheid op. Je gebruikt dit vooral om je bitterhopgift te bepalen en je IBU doel te halen.
Beta zuur geeft tijdens koken minder directe bitterheid dan alfa zuur, maar kan wel bijdragen aan bitterheidsontwikkeling bij opslag en rijping. Het helpt ook om hopkwaliteit en stabiliteit tussen batches te vergelijken.
Cohumulone is een onderdeel van de alfazuren en wordt vaak gekoppeld aan de beleving van bitterheid. In veel brouwsituaties geeft een lager aandeel een zachtere indruk, terwijl een hoger aandeel soms scherper kan overkomen.
Totaal olie is een sterke indicator voor aromapotentieel. Meer olie betekent vaak meer geur en smaak, vooral bij late giften, whirlpool en dryhop. Het zegt niet welke aroma’s je krijgt, maar wel hoeveel aromadragers er aanwezig zijn.
Myrceen wordt vaak geassocieerd met frisse, fruitige en harsige indrukken. Hop met veel myrceen kan heel expressief zijn, maar vraagt om goede opslag omdat aroma sneller kan vervliegen.
Humuleen wordt vaak gelinkt aan kruidige, houtige en nobele tonen. Het kan een hopprofiel ronder maken en past goed bij klassieke stijlen, maar komt ook voor in moderne hopsoorten.
Caryofylleen hangt vaak samen met kruidige en peperige nuances. In combinatie met andere oliën bepaalt het mede het karakter, zoals meer kruidig tegenover meer citrus of tropisch.
Farneseen staat vaak laag of bijna niet op de spec, maar kan bijdragen aan zachte, bloemige en nobele accenten. Bij bepaalde hopregio’s is het juist een herkenbare vingerafdruk in het aromaprofiel.
Het type hop zegt waar de hop vooral in uitblinkt. Bitterhop heeft meestal een hoger alfa zuur en is efficiënt voor een vroege gift. Aromahop is gericht op geur en smaak en komt vaak beter tot zijn recht bij late giften, whirlpool of dryhop. Dual hop kan beide rollen prima invullen en is handig als je met minder verschillende hopsoorten wilt werken.
Pellets zijn samengeperste hop en zijn populair omdat ze compact zijn, beter houdbaar zijn en meestal een voorspelbare opbrengst geven. Bloemen, ook wel bellen, zijn de gedroogde hopkegels. Ze kunnen een mooi traditioneel karakter geven, maar vragen vaak meer ruimte, nemen meer wort op en oxideren sneller als ze niet perfect verpakt en koel bewaard worden.
Het land en de regio van teelt beïnvloeden het smaakprofiel. Klimaat, bodem en lokale teeltpraktijken sturen de verhouding van oliën, harsen en aroma’s. Daarom kan dezelfde hopsoort uit verschillende landen net anders uitpakken in citrus, tropisch fruit, kruidig of harsig.
Het oogstjaar is belangrijk omdat hoparoma en bitterpotentieel achteruitgaan door tijd en zuurstof. Hoe verser de hop, hoe beter de geur en smaak doorgaans overeind blijven. Oudere hop kan vlakker worden, meer grasachtig overkomen of sneller oxidatietonen geven. Controleer daarom altijd het oogstjaar en bewaar hop koel en luchtdicht.
Praktisch: gebruik alfa zuur en cohumulone vooral voor bitterheid en bitterheidsbeleving, en gebruik totaal olie en de olie verdeling om aroma beter te voorspellen. Noteer per batch de hopwaarden, je hopgiften en het resultaat. Zo bouw je snel gevoel op voor wat bij jouw installatie en vergisting het beste werkt.
Als je hop gaat gebruiken bij het brouwen, lijkt het in het begin vooral een kwestie van “iets bitter” en “iets aroma”. In de praktijk merk je snel dat hop juist één van de grootste smaaksturen is, en dat timing, dosering en hopkeuze het verschil maken tussen een vlak bier en een bier met een strak bitterprofiel en een expressief aroma tijdens vergisting.
Op deze hop hub vind je overzicht en uitleg over waar je op let bij hopsoorten, hopwaarden en hopgiften. Denk aan alfa zuur en bitterheidsbeleving, oliën voor aroma, bitterhop versus aromahop en dual purpose, én wanneer je hop toevoegt tijdens koken, whirlpool of als dryhop. Ook besteden we aandacht aan hopvorm zoals pellets en bloemen, versheid via oogstjaar en hoe land van oogst het karakter in het glas kan beïnvloeden.
Wil je hop direct koppelen aan de rest van het brouwproces? Bekijk dan ook onze pagina Zelf bier brouwen voor de complete route van schroten tot bottelen, inclusief tips over koken, koelen en een stabiele vergisting.
Zoek je een snelle manier om te starten met hop zonder te verdwalen in alle keuzes? Dan helpt de Bierbrouw pakket gids je bij het kiezen van een passend pakket, zodat je meteen kunt focussen op je hopgiften, meten en proeven.
Het bierbrouw pakket van Brouwpunt wat de meeste hop bevat is onze NEIPA. Deze brouw je met 40 gram Simcoe hop. Als je een nieuwsgierig bent naar Amerikaanse hoppen, dan is dit een topper!
Bitterhop gebruik je om de bitterheid van je bier op te bouwen. Dit type hop heeft vaak een hoger alfa zuur en wordt meestal vroeg in het koken toegevoegd. Tijdens het koken worden alfazuren omgezet in bitterheidsstoffen. Het aroma van hop is op dit moment minder belangrijk, omdat veel vluchtige aromastoffen door het koken vervliegen. Bitterhop kies je daarom vooral op basis van alfa zuur, gewenste bitterheidsbeleving en hoe “schoon” de bitterheid overkomt in jouw bierstijl.
Aromahop draait juist om geur en smaak. Die voeg je doorgaans laat in het kookproces, in de whirlpool of als dryhop toe, zodat hopoliën beter behouden blijven. Bij aromahop zijn waarden zoals totaal olie en de olieverdeling vaak belangrijker dan alleen alfa zuur, omdat die meer zeggen over het aromapotentieel.
Dual purpose hop zit ertussenin: je kunt er zowel bitterheid mee maken als aroma mee toevoegen. Het is handig als je met minder verschillende hopsoorten wilt brouwen of een herkenbare hoplijn wilt houden van bitterheid tot aroma.
Alfa zuur is de belangrijkste indicator voor bitterheid. Hoe hoger het percentage, hoe meer bitterheid je uit dezelfde hoeveelheid hop kunt halen, vooral bij een langere kooktijd. Toch levert een hoog alfa zuur niet automatisch een “beter” bier op. Bitterheid wordt ook beïnvloed door kooktijd, wortdichtheid, hoeveelheid hop, en je proces. Alfa zuur is dus vooral een waarde om bitterheid te kunnen plannen en consistent te blijven tussen verschillende oogstjaren en batches.
Beta zuur draagt minder direct bij aan bitterheid tijdens het koken, maar is wel relevant voor de stabiliteit van hop en de manier waarop bitterheid zich kan ontwikkelen bij opslag en rijping. Een hop met relatief veel beta zuur kan na langere opslag anders uitpakken dan een hop met weinig beta zuur. Voor thuisbrouwers is beta zuur vooral handig als extra kwaliteitsindicator, naast alfa zuur, olie en versheid.
Het oogstjaar is belangrijk omdat hop na verloop van tijd aroma verliest en gevoeliger wordt voor oxidatie. Hoe verser de hop, hoe beter het hoparoma in de verpakking meestal behouden is. Bij oudere hop merk je vaker dat het aroma vlakker wordt, minder fris ruikt of eerder grasachtig en muf overkomt. Ook kan de bitterheid anders aanvoelen, omdat hopcomponenten veranderen door tijd, zuurstof en warmte.
Voor een aromatisch bier, zeker bij whirlpool en dryhop, is versheid extra belangrijk. Kies bij voorkeur hop met een recent oogstjaar en bewaar hop koud, donker en luchtdicht. Als je toch oudere hop gebruikt, kun je beter wat conservatiever zijn met aroma verwachtingen en extra letten op zuurstofvrij werken, vooral tijdens en na de vergisting.
Hop pellets zijn samengeperste, vermalen hop. Ze zijn populair omdat ze compact zijn, doorgaans beter houdbaar zijn en vaak een voorspelbare opbrengst geven voor bitterheid en aroma. Pellets lossen gemakkelijk op in het wort en werken praktisch in ketels, whirlpool en bij dryhop.
Hopbloemen (bellen) zijn de gedroogde hopkegels. Ze kunnen een traditioneel karakter geven, maar nemen meestal meer ruimte in, zuigen meer wort op en kunnen sneller oxideren als de verpakking of opslag niet optimaal is. Bloemen zijn daardoor wat gevoeliger voor kwaliteitsverlies en vragen vaak iets meer aandacht bij filtering of het scheiden van hop en wort.
Wat “beter” is, hangt af van je doel en setup. In de praktijk kiezen veel brouwers pellets voor gemak, consistentie en versheidsbehoud. Bloemen zijn interessant als je bewust traditioneel wilt werken of graag met hele hopkegels brouwt, maar dan is goede opslag en versheid extra belangrijk.
Een grasachtige of “groene” indruk na dryhop komt vaak door een combinatie van contacttijd, temperatuur, hoeveelheid hop en hopversheid. Als hop te lang in contact blijft met het bier, kunnen plantaardige componenten meer naar voren komen. Ook kan dryhop met minder verse hop sneller een groener of vlakker profiel geven. Daarnaast speelt zuurstof een grote rol: zelfs kleine zuurstofinslag bij het dryhoppen kan hoparoma aantasten en onfrisse tonen versterken, zeker na de vergisting.
Je kunt dit beperken door dryhop gericht te plannen. Gebruik verse hop, werk zo zuurstofarm mogelijk, houd de contacttijd gecontroleerd en voorkom dat hop eindeloos in het bier blijft liggen. Voeg dryhop toe op een moment dat past bij jouw vergisting en houd rekening met je gewenste aromastijl: kort en intens voor fris en fruitig, of langer en rustiger als je een ronder profiel zoekt. Ook helpt het om je werkwijze per batch te noteren, zodat je snel ziet welke timing en contacttijd bij jouw installatie het beste resultaat geeft.
